Mindfulness, czyli uważność lub pełnia obecności. Profesor Jon Kabat-Zinn, jeden z twórców nurtu, mówi o mindfulness jako byciu skoncentrowanym w określony sposób: świadomie, tu i teraz, bez wartościowania i oceniania.
Założeniem mindfulness jest osiągnięcie stanu, w którym jesteśmy całkowicie obecni w danej chwili, nie w przyszłości, ani w przeszłości. Zatem technika uważności to nic innego jak bycie tu i teraz. Świadomie. Słowo świadomie jest tutaj kluczowe. To pełne uświadomienie sobie obecności własnego ciała, doznań zmysłowych, a także obecności i treści myśli, odczuwania emocji. Uzmysłowienie sobie wpływu tych wszystkich bodźców na nas oraz na otoczenie. Jest to również świadomość schematów, którymi się w życiu kierujemy, naszych codziennych przyzwyczajeń i wzorców. W myśl zasady jestem tym, co jem, możemy powiedzieć, że jestem tym, czym karmię umysł. Uważność to w znacznej mierze właśnie ta świadomość tego kim jestem (naszego ego), oraz dlaczego jestem tym, kim jestem (świadomość własnych doświadczeń, które mnie ukształtowały).
Podstawowa technika medytacji mindfulness polega na skupianiu uwagi na jednym zmyśle np. obserwując oddech w celu uspokojenia umysłu, poprzez poznanie rzeczywistości. Wraz z praktyką, medytujący rozszerza obserwację na więcej zmysłów, nabiera dystansu do konceptu i uczy się obserwacji tego, co dzieje się w jego umyśle i w ciele – jest to płynne przejście z techniki Samathy do Vipassany. Skutkiem tego jest akceptacja rzeczywistości taką, jaka jest, bez usilnych prób jej zmiany. Z tego też powodu ból czy cierpienie, poprzez ich poznanie, stają się słabsze albo ustępują zupełnie, a organizm zaczyna się leczyć i regenerować, zarówno na poziomie umysłu jak i ciała.